Bí kíp quản lý tài chính cá nhân, giảm nỗi lo tiền bạc
Tiền bạc luôn là vấn đề nằm trong tâm trí mọi người, mọi lúc, mọi nơi. >> Cẩm nang Bảo hiểm nhân thọ
Thật buồn rằng đây lại không phải là một vấn đề tích cực gì. Khảo sát của Northwestern Mutual đã cho thấy 44% số người được phỏng vấn nhận định tiền bạc là vấn đề gây căng thẳng nhất cho bản thân.
Nếu bạn cảm thấy tình hình tài chính của mình có thể dùng để làm điều gì đó (hoặc ngược lại - tài chính của bạn là một mớ hỗn độn), chúng tôi có tin vui cho bạn: Ngay bây giờ, bạn đang có rất nhiều sự lựa chọn đầu tư và thời gian để hành động!
Vấn đề còn lại chỉ là: có vẻ như mọi thứ liên quan tới tài chính cá nhân thường rất vĩ mô và lượng thông tin cũng như kiến thức liên quan tới nó có thể dễ dàng khiến bạn quá tải chỉ trong một thời gian ngắn.
Có nhiều câu hỏi khá phổ biến về tài chính cá nhân như:
- Tôi phải làm sao để xoay sở trả hết khoản nợ này?
- Ngân sách nên là bao nhiêu thì đủ?
- Làm sao để tôi có thể tư duy đầu tư dài hạn thay vì suốt ngày quanh quẩn giải quyết việc thanh toán hóa đơn hàng tháng?
Lượng thông tin và kiến thức để học và lựa chọn có rất nhiều, nhưng đừng lo lắng. Việc đầu tiên bạn cần làm là bình tĩnh, ngồi xuống và bắt đầu tìm hiểu. Và đó cũng chính là những gì chúng tôi đang giúp bạn làm ngay bây giờ!
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ cung cấp cho bạn những khái niệm cơ bản về tài chính cá nhân. Sau đó sẽ là bảng phân tích tài chính năm bước và hướng dẫn quản lý tài chính cá nhân cho riêng bạn, đi kèm với giới thiệu về một số công cụ có thể giúp bạn kiểm soát mọi thứ một cách suôn sẻ và có tổ chức.
Bắt đầu thôi!
Tài chính Cá nhân là gì?
Ngắn gọn mà nói, tài chính cá nhân là việc bạn quản lý/ sử dụng số tiền mà bản thân kiếm được/ nhận được.
Tài chính cá nhân thường liên quan đến việc bạn có/ lập nên một kế hoạch cụ thể nhằm quyết định dòng tiền sẽ đi đâu, và về từ đâu. Khoản thu nhập của bạn có thể được đem ra và phân chia cho đủ việc từ tiết kiệm, chi tiêu, tiền bảo hiểm, tới việc đầu tư cho tương lai.
Hãy chia nhỏ những vấn đề này thêm một chút nữa.
- Thu nhập. Đây là nơi tổng hợp tất cả số tiền bạn kiếm được hoặc nhận được bao gồm tiền lương - thưởng, lương hưu và cổ tức của bạn, cũng như tiền bạn nhận được dưới dạng tài sản thừa kế hoặc quà tặng.
- Chi tiêu. Trả lời cho vấn đề: Tiền của bạn đi đâu? Thường sẽ liên quan đến những nhu cầu thiết yếu hàng ngày của bạn như tiền thuê nhà/ thế chấp và thực phẩm; và những nhu cầu không thiết yếu như đi chơi, sở thích cá nhân và cả đống đồ bạn mua (vì mình muốn thì mình mua thôi?)
- Tiết kiệm. Bình thường, bạn hay giữ/ cất tiền của mình ở đâu? Để cả cọc tiền trong tủ? Hay cho hết vào tài khoản ngân hàng? Lưu dưới dạng séc hay dùng cho đầu tư vào thị trường chứng khoán tiền tệ có độ rủi ro thấp để kiếm lời?
- Đầu tư. Các khoản đầu tư điển hình bao gồm cổ phiếu, trái phiếu và quỹ tương hỗ, cũng như đầu tư vào những thứ như bất động sản hoặc góp vốn cho công ty tư nhân.
- Bảo hiểm. Chi phí phòng ngừa cho những tai nạn hoặc các sự kiện khó lường trước. Có thể liên quan tới nhiều loại bảo hiểm khác nhau như bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm nhân thọ, hoặc cũng có thể liên quan đến việc lên kế hoạch bất động sản.
Vậy làm thế nào để tất cả những yếu tố được kể trên có thể trở nên phù hợp với nhu cầu về tài chính cá nhân của bạn? Hãy cùng xem phần tiếp theo đây:
Phương pháp quản lý tài chính cá nhân
Mỗi người lại có một phương pháp, một kế hoạch tài chính cá nhân khác nhau. Không có phương pháp hay kế hoạch nào là toàn vẹn, nhưng có một số nguyên tắc mà bạn cần ghi nhớ khi tự xây dựng kế hoạch tài chính cá nhân của riêng mình. Chúng tôi đem tới cho bạn năm nền tảng cho vấn đề quản lý tài chính cá nhân.
1. Suy nghĩ về mục tiêu và ưu tiên của bản thân
Hãy đặt nặng 2 chữ "cá nhân" trong “tài chính cá nhân”. Mục đích của việc này là để bạn có thể tập trung đi sâu vào nghiên cứu nhu cầu, mong muốn và ước mơ của bản thân, sau đó đi vào lên kế hoạch và cam kết từng bước thực hiện.
Để lập ngân sách và bắt đầu kế hoạch tài chính cá nhân, bạn cần nắm được những gì bạn thực sự muốn trong thời gian ngắn hạn và dài hạn.
Hãy tự hỏi bản thân những câu hỏi lớn như:
Trong một năm, mười năm, hay hai mươi năm sau, tôi muốn vị trí của bản thân ở đâu?
Tôi muốn có bao nhiêu tiền?
Tôi muốn sở hữu những vật phẩm nào?
Những kinh nghiệm nào tôi muốn có?
Công việc, gia đình và cuộc sống cá nhân của tôi sẽ ra sao?
Có điều gì trong cuộc sống hiện tại mà tôi muốn thay đổi?
Nếu những câu hỏi này quá khó đối với bạn, hoặc bạn không muốn nghĩ tới (vì nó rắc rối? đáng sợ khi nghĩ về tương lai?...), đừng lo lắng. Mục đích của việc đặt những câu hỏi này không phải là ngay lập tức xác lập lên được kế hoạch cho cả cuộc đời bạn mà là để bản thân bạn suy nghĩ về những vấn đề này, có chuẩn bị hơn khi bắt đầu xây dựng kế hoạch của mình.
Hãy nhớ rằng kế hoạch tài chính cá nhân của bạn cũng linh hoạt như cuộc sống của bạn. Giữ kế hoạch trôi chảy và cố gắng tránh phân tích máy móc, rập khuôn - những kẻ thù khiến bạn không thể bắt đầu!
2. Đánh giá tình hình tài chính hiện tại của bạn
Sau khi nghĩ xong mục tiêu, đã đến lúc bắt đầu hành động.
Trước khi bạn có thể xây dựng một kế hoạch tài chính cá nhân thực sự có ý nghĩa cho cuộc sống và mong muốn của bản thân, bạn cần phải hiểu mình đang ở đâu.
Chúng ta có thể bắt đầu với một phân tích đơn giản về một số điều sau:
- Dòng tiền (tiền vào-ra): số tiền bạn kiếm được và chi tiêu hàng tháng.
- Giá trị ròng: số tiền và tài sản bạn hiện có trừ đi số tiền bạn nợ tín dụng, trả góp mua xe hoặc khoản vay sinh viên.
Có rất nhiều cách để bạn có thể tìm ra những giá trị này, ví dụ như: Ứng dụng Mint - cho phép bạn tập hợp tất cả thu nhập, đầu tư và chi phí của mình để bạn có thể có cái nhìn theo thời gian thực về những giá trị này. Tuy nhiên, chúng ta sẽ nói thêm về Mint sau.
Hiện tại, chúng ta sẽ đi theo phương thức cũ: bảng tính.
Chúng tôi đã tạo một bảng tính để bạn có thể viết thu nhập và chi phí của mình hàng tháng.
Link tải bản tiếng Anh:
https://docs.google.com/spreadsheets/d/1Zh_Upcwmb4_Mznx7FZImwZO7PHLLaN5HM-rHTh22Cz0/edit?usp=sharing
Một lời khuyên cho bạn: nên điền vào bảng tính này dữ liệu trong ít nhất sáu tháng qua để có thể nắm bắt được các hình thức và mức chi tiêu trung bình của mình.
Cách bảng tính này hoạt động
Chúng tôi đã thiết lập một số phép tính nhanh nên bạn không cần phải đánh công thức tính dữ liệu nữa. Khi bạn nhập các khoản chi tiêu trong tháng như tiền thuê nhà, hóa đơn điện nước và bảo hiểm y tế, những khoản đó sẽ tự động được tính vào hàng 10. Điều đó cũng tương tự với thu nhập của bạn ở hàng 4.
Sau đó, bảng tính lấy giá trị (đô la) từ hàng 4 và trừ đi hàng 10. Bạn sẽ thấy phép tính này ở hàng 2. Đây là dòng tiền của bạn hoặc số tiền mặt còn lại sau khi trừ đi các chi phí của bạn.
Nếu con số này là âm, đừng quá căng thẳng. Bạn sẽ cần tập trung kế hoạch tài chính của mình vào việc làm cho con số trở thành dương, sau đó phát triển và bắt đầu tiết kiệm.
Hãy tin tôi, bạn có thể làm được!
3. Làm việc để trả nợ
Nếu bạn có nợ (nợ sinh viên, nợ tín dụng,...), hãy đặt mục tiêu trả hết nợ càng nhanh càng tốt. Những khoản nợ này được trả càng nhanh thì lãi suất bạn phải trả càng ít. Điều đó đồng nghĩa với việc trên kế hoạch dài hạn bạn có thể tiết kiệm được nhiều tiền hơn.
Trang web CreditKarma cung cấp cho bạn công cụ hỗ trợ tính nợ miễn phí tuyệt vời mà bạn có thể tham khảo khi tính toán ngân sách của mình.
Tất cả những gì bạn cần làm là nhập thông tin nợ và số tiền bạn đang phải trả hàng tháng. Sau đó trang web sẽ cung cấp cho bạn một số dự đoán về thời gian trả hết nợ, cũng như phân biệt rõ khoản nợ gốc và số lãi bạn phải trả.
Bạn cũng sẽ thấy một biểu đồ tiện lợi hiển thị các kết quả khác nhau dựa trên khả năng trang trải của bản thân. Trong ví dụ này, nếu tôi tăng mức tiền thanh toán hàng tháng của mình lên 20% mỗi tháng, tôi có thể trả hết nợ của mình sớm 10 tháng so với kế hoạch.
Nhìn vào một đống số liệu thế này có thể khá đau đầu, nhưng đây là một bước quan trọng giúp bạn quản lý tình hình tài chính cá nhân. Bạn lên kế hoạch và thực hiện càng sớm thì bạn càng tiến gần hơn đến mục tiêu tự chủ tài chính của mình.
4. Lên ngân sách và bám sát kế hoạch
Ngân sách - một khái niệm không thể nào phổ biến hơn khi lên kế hoạch tài chính cá nhân. Việc lên ngân sách và bám sát kế hoạch là hành động thiết thực nhất đảm bảo bạn vẫn đang “trên đường ray” để đạt được mục tiêu của mình. Việc đưa ra một con số hữu hình làm mục tiêu theo dõi sẽ giúp bạn có trách nhiệm thống kê thu - chi hàng ngày, hàng tuần, hàng tháng và hàng năm.
Bây giờ bạn đã xác định được phương thức giải quyết đối với dòng tiền và những khoản nợ của mình, có thể nói, bạn có thể tìm ý tưởng tốt hơn về ngân sách của mình.
Hãy đặt những câu hỏi sau cho những khoản chi tiêu hàng tháng của bạn:
- Các khoản chi của tôi có thường vượt quá mức thu nhập của bản thân?
- Nếu có, số tiền chi vượt mức trung bình là bao nhiêu?
- Nhìn nhận trên con số chi đó, tôi có thể cắt giảm chi phí ở khoản mục nào? (Chúng ta sẽ đi sâu vào vấn đề này hơn trong phần tiếp theo.)
- Ngoài dòng tiền thu - chi hiện có, tôi có phương thức nào khác để kiếm thêm thu nhập hay không?
- Tôi có thể trang trải bao nhiêu phần trăm khoản nợ hàng tháng? Thời gian đó có gì không? Nó có ảnh hưởng tới kế hoạch tiết kiệm của tôi sau này? Hoặc có ảnh hưởng tới kế hoạch nghỉ hưu sắp tới hay không?
Chọn một khoản tiền nhất định để chi tiêu hàng tháng có thể giúp bạn thu hẹp khoảng cách thu - chi (trong trường hợp bạn thường chi tiêu quá nhiều) hoặc làm giãn khoảng cách thu - chi (nếu bạn thường chi ít hơn thu) để bạn có thể lên kế hoạch tiết kiệm nhiều tiền hơn.
Tiếp tục theo dõi tình hình tài chính của mình thông qua việc sử dụng bảng tính hoặc ứng dụng để bản thân có thể “nắm giữ số mệnh” hàng tháng khoa học hơn.
5. Cố gắng tiết kiệm một số tiền hàng tháng
Nếu bạn đã từng hoặc có ý định đi tìm một (hoặc nhiều) cố vấn tài chính để giúp đỡ bản thân trong vấn đề tiền bạc, phần lớn họ sẽ khuyên bạn tiết kiệm/ chuẩn bị cho một quỹ khẩn cấp. Quỹ này sẽ là lý tưởng nhất nếu có thể giúp bạn trang trải ít nhất từ ba đến sáu tháng chi phí sinh hoạt trong trường hợp bạn mất thu nhập (bệnh tật, nghỉ việc, sự cố,...).
Nếu hiện bạn vẫn đang có một khoản nợ (kha khá) lớn phải trả, thì chỉ nghĩ đến việc tiết kiệm ra một quỹ khẩn cấp đã quá là “to lớn” rồi. Điều này chúng tôi hoàn toàn có thể hiểu được và thông cảm cho bạn.
Nhưng dù vậy, bạn vẫn có thể và nên bắt đầu kế hoạch này bằng cách tiết kiệm dù chỉ một chút.
Bạn có thể bắt đầu bằng việc tiết kiệm từ 50 nghìn tới một, hai triệu để bỏ vào lợn đất, hoặc gửi vào tài khoản tiết kiệm của bản thân. Khi đó, bạn có thể thêm một cột “Tiết kiệm” vào bảng tính dòng tiền của mình như một khoản chi phí để theo dõi.
Theo thời gian, khi tình hình kinh tế của bạn bớt “căng thẳng” hơn, bạn có thể tăng số tiền tiết kiệm này lên 100 nghìn, 5 triệu, mười triệu,...
Nếu điều này quá vất vả đối với bạn, hãy nghĩ đến những biện pháp giúp bạn chi tiêu ít hơn mỗi ngày.
Suy nghĩ về những gì bạn thực sự cần, thực sự thích và những gì bạn có thể (kiềm lòng) cắt giảm. Đừng tự dày vò bản thân! Vì cho cùng, tự chủ tài chính cũng chỉ có một mục đích là khiến bạn có một cuộc sống hạnh phúc hơn.
Nếu bạn loại bỏ đi quá nhiều những thứ bản thân yêu thích vì mục đích tiết kiệm, sức khỏe tinh thần của bạn sẽ bắt đầu bị ảnh hưởng. Và theo sau là stress sẽ đánh gục mọi mục đích mà bạn đã đặt ra trước đó (tinh thần “bỏ hết, xõa đi” rất nguy hiểm, phải không?)
Bắt đầu việc tiết kiệm bằng cách tự hỏi bản thân những khoản chi tiêu nào mình có thể thoải mái cắt giảm mà không gây quá nhiều khó chịu trong cuộc sống sau này. Dưới đây là một số ví dụ được chúng tôi cung cấp:
- Bạn muốn mua một món đồ nhưng nó là hàng hiệu/ quá đắt? Thử tìm kiếm chúng trong những đợt giảm giá hoặc mua sản phẩm có cùng tính năng nhưng có mức giá thấp hơn. Đôi khi bạn có thể tiết kiệm được vài trăm tới vài triệu!
- Không bao giờ đi mua đồ ở cửa hàng tiện lợi/ chợ/ siêu thị nếu bạn đang đói! Tôi đã trải qua rất nhiều bài học với vấn đề này khi mua một đống đồ mà thậm chí bản thân chẳng bao giờ muốn đụng tới lần 2.
- Nếu tự nấu ăn rẻ hơn mua đồ ăn sẵn, hãy nấu nhiều hơn. Chú ý “tiện” nấu luôn cho bữa trưa ngày hôm sau càng giúp bạn sống khỏe mà tiết kiệm hơn.
- Hủy hoặc tạm dừng những khoản phí thành viên ở những nơi bạn hoàn toàn sống tốt nếu thiếu chúng như: tài khoản Netflix, thẻ phòng tập gym, thẻ game,...
- Khám phá thêm những kỹ năng của bản thân với những người quen: tập cắt tóc cho mọi người, nấu ăn tập thể,... và đổi lấy những lợi ích như một chút tiền mặt, hoa quả, hay chỉ đơn giản là niềm vui và những trải nghiệm mới trong thời gian rảnh.
- Nếu bạn đang sở hữu một chiếc ô tô, cân nhắc đi cùng với gia đình/ bạn bè để chia sẻ và tiết kiệm tiền xăng/ phí xe cộ.
- Chuyển sang đi bộ hoặc xe đạp/ xe điện thay vì “đốt tiền” cho Grab, đổ xăng cho xe máy/ ô tô. Vừa bớt ô nhiễm môi trường, vừa giữ sức khỏe cho cả bạn và ví của bạn.
- Cân nhắc bán những vật dùng ít khi/ chẳng bao giờ dùng đến mà bạn đang để phủ bụi trong nhà. Chúng tôi biết tất cả mọi người đều giống nhau thôi - đều có rất nhiều vật dụng bỏ không.
Ứng dụng & Phần mềm về Tài chính Cá nhân
Chúng tôi tìm hiểu được một số ứng dụng (bằng tiếng Anh) khá chất lượng và đáng tin cậy - những “trợ lý” giúp đỡ bạn trong chuyến phiêu lưu “Tài chính” của mình:
- Mint. Như tôi đã đề cập ở trên, Mint giúp bạn tổng hợp mọi thứ vào một chỗ. Bạn có thể theo dõi tất cả các khoản chi tiêu, quản lý ngân sách và vạch ra kế hoạch tài chính cá nhân. Rất nhiều tính năng của Mint là miễn phí và bạn có thể nâng cấp lên gói cao cấp với giá 16,99 đô la (~400 nghìn)/ tháng nếu bạn muốn “trợ lý” của mình có thể giúp bạn theo dõi điểm tín dụng cá nhân.
- You Need a Budget. Cái tên nói lên tất cả. Phần mềm tài chính cá nhân này giúp bạn thanh toán các khoản nợ và duy trì ngân sách của mình. Bạn có thể đăng ký bản dùng thử miễn phí 34 ngày để thử nghiệm. Nếu bạn vẫn muốn sử dụng tiếp, có thể cân nhắc mức phí 11,99 đô (~280 nghìn) hàng tháng hoặc 84 đô (~1 triệu 9) trên năm.
- Clarity Money. Ứng dụng này được tạo ra bởi công ty dịch vụ tài chính Marcus của Goldman Sachs (một ngân hàng đầu tư đa quốc gia). Nó có thể giúp bạn thiết lập một tài khoản tiết kiệm với năng suất cao chỉ trong vài cú nhấp chuột, giúp bạn kiếm lãi từ khoản tiết kiệm của mình, và quản lý đăng ký để bạn không bao giờ lãng phí tiền vào những tài khoản không còn sử dụng.
- Prism. Ngoài khả năng theo dõi dòng tiền của bạn, ứng dụng tài chính cá nhân này giúp bạn nắm bắt được tất cả các khoản thanh toán hàng tháng của mình. Bạn có thể kết nối chúng với tài khoản của mình và thanh toán tất cả ở một nơi. Bạn thậm chí có thể xem tất cả số dư tài khoản của mình để biết phải thanh toán hóa đơn bằng tài khoản nào.
Trở thành một Chuyên gia Tài chính cá nhân
Khi bạn mới bắt đầu, hẳn bạn sẽ nhận ra quản lý tài chính cá nhân không phải là một chuyện dễ dàng. Nhưng một khi bạn đã hiểu rõ hơn về phương thức mọi thứ vận hành, kết hợp kiến thức đã nắm được với hoàn cảnh và mục tiêu cá nhân của bạn, mọi chuyện sẽ trở nên đơn giản và suôn sẻ hơn rất nhiều.
Điều quan trọng là hãy xem xét kỹ bạn hiện tại đang ở đâu và tương lai bạn muốn mình ở đâu. Từ đó lựa ra những biện pháp và công cụ phù hợp để giúp bạn xây dựng và thực hiện kế hoạch tài chính cá nhân của mình.
Trở ngại lớn nhất trong kế hoạch là khả năng chịu trách nhiệm và tuân theo kế hoạch đã đề ra của chính bạn.
Nếu bạn có thể liên hệ hoặc kêu gọi giúp đỡ từ bạn bè hoặc người thân trong việc theo đuổi kế hoạch, sao không thử? Những ứng dụng và phần mềm chúng tôi vừa giới thiệu trên rất thân thiện và dễ sử dụng đó!
Chỉ cần lên một chút kế hoạch đơn giản và thực thi nó, chúng tôi chắc chắn rằng bạn sẽ đi đúng hướng để biến những mục tiêu, ưu tiên và ước mơ (tưởng như không bao giờ thực hiện được) đó thành hiện thực!